فصلنامه علمی پژوهشی نقد ادبی

دوره 6، شماره 21، بهار 1392، صفحه 135-161

 

 

”داستان کلان“ به مثابه‌ی ژانری فرعی

در شکار سایه، اثر ابراهیم گلستان

لیلا صادقی

چکیده

پدیده‌ها دارای دو ساختار خرد و کلان هستند. ساختار خرد به اجزای یک اثر و زنجیره‌ی جمله‌ها در گفتمان می‌پردازد و ساختار کلان در سطحی بالاتر به پردازش اثر که پیرنگ یا مفهوم کلی اثر را شامل می‌شود. در اثر تعامل میان این دو ساختار، ساختار دیگری ایجاد می‌شود که داستان کلان نامیده می‌شود. این ساختار عبارت است از داستان‌های غیر مرتبطی که دارای ساختارهای طرح‌واره‌ای مشابهی هستند، به طوری که ساختار کلان فضای طرح‌واره‌ای پیرامتن با فضای دیگر متون موجود در یک اثر ادغام شده و به فضایی جدید منجر می‌شود.

پرسش این پژوهش چیستی داستان کلان و چگونگی کارکرد آن در گفتمان داستانی است و اینکه چگونه ساختارهای خرد و کلان برای ساختن یک داستان واحد با یکدیگر سازگار می‌شوند؟ فرضیه‌ی این پژوهش وجود ساختاری است که در اثر تعامل ساختار کلان و خرد در “شکار سایه”، اثر ابراهیم گلستان رخ می‌دهد و به مثابه‌ی لایه‌ای عمل می‌کند که ساختارهای ازهم گسسته را به‌واسطه‌ی استفاده از ابزارهای پیرامتنی به هم پیوند می‌دهد و رمان‌گونه‌ای متشکل از داستان‌های کوتاه شکل می‌دهد. پیوند این داستان‌ها به واسطه‌ی داستانی‌ ناگفته که همان داستان کلان است، شکل می‌گیرد و در نتیجه، جامعه‌ای را به تصویر می‌کشد که همه‌ی افراد آن علی‌رغم تفاوت‌هایشان، الگوی یکسانی را در زندگی خود تکرار می‌کنند و آن انتخاب راه غلطی است که منجر به بیهودگی و پوچی می‌شود. از ویژگی‌های بارز داستان کلان، روایت داستان به‌واسطه‌ی ساختار و چیدمان اثر و نه به واسطه‌ی بیانگری است.

 

کلید واژه‌ها: ساختار خرد، ساختار کلان، داستان کلان، شکار سایه، ابراهیم گلستان.

 

 

دیدگاه‌ها  

 
0 #1 نرده ها 1392-05-28 10:43
این نوشته مرا به خواندن شکار سایه وادار می کند. بسیار نگاه جالبی به متن های مجاور و جهان پیرامونی متن ها داشت. درسیاست بین الملل هم واحد ها و ساختار خرد داریم که دولت-ملتها هستند و هم یک جهان تاثیر گذار و تاثیر پذیر به نام نظام بین الملل داریم . شاید کم کم به نظام بین المتن برسیم. با همان الگوها و نظریه های ساختمند کنت والتز در نظام بین الملل.
نقل قول کردن
 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

نام:

ایمیل: